نشست تخصصی با موضوع «دانشگاه پساجنگ» عصر چهارشنبه این هفته به میزبانی دانشگاه تبریز برگزار شد. در این نشست، محمد عباسزاده، معاون دانشجویی دانشگاه تبریز، با طرح مفهوم «دانشگاه نسل پنجم» که ابداع خود وی در ادبیات دانشگاهی است، به واکاوی روند تحول دانشگاهها پرداخت.
وی با تبیین سیر تکاملی دانشگاهها از آموزشمحوری به پژوهشمحوری و سپس دانشگاههای کارآفرین و جامعهمحور با تأکید بر مسئولیت اجتماعی، اظهار کرد:
با ورود هوش مصنوعی، اکنون باید از دانشگاه نسل پنجم سخن گفت؛ دانشگاهی هوشمند که مبنای آن الگوریتم و کارکرد اصلی آن پیشبینی است.
عباسزاده با تأکید بر اینکه جامعه امروز مبتنی بر داده است، افزود: امروز در هر سامانه اینترنتی با معماری الگوریتمی مواجه هستیم و همین الگوریتمها هستند که حتی در شناسایی دانشمندان و نخبگان نقش دارند.
وی با اشاره به ترور دانشمندان هستهای، بخشی از این رخدادهای تلخ را ناشی از تحلیل دادهها و پیشبینیهایی دانست که بر مبنای همین معماریهای الگوریتمی صورت میگیرد.
این استاد جامعهشناسی نسبت به خطرات ناپیدای این فناوری هشدار داد و گفت: نباید هر نوع اطلاعاتی را در اختیار این سامانهها قرار دهیم؛ زیرا الگوریتمها میتوانند وابستگی ایجاد کرده و دادههای ما را به بخشی از سازوکار قدرت تبدیل کنند.
معاون دانشجویی دانشگاه تبریز در ادامه با انتقاد از رویکردهای حاکم بر نظام آموزشی کشور، تصریح کرد: امروز بهجای تمرکز بر کیفیت، به سمت شاخصهایی مانند اچایندکس حرکت کردهایم و این مسئله موجب شده خود به عامل آسیبزننده به نظام علمی کشور تبدیل شویم. نتیجه این روند، از دست رفتن علم بومی در برابر علم غربی است.
وی با تأکید بر مفهوم «عدالت شناختی» خاطرنشان کرد: عدالت شناختی به معنای شناخت ایدهها، نیازها و بسترهای فرهنگی خودی است تا بتوانیم با رویکردی که هم محلی میاندیشد و هم جهانی عمل میکند، نسخهپردازی کنیم.
عباسزاده در پایان بر ضرورت توجه جدی دانشگاهها به «سواد الگوریتمی بومی» تأکید کرد و افزود: علوم انسانی امروز قربانی علوم غیرانسانی شده است؛ در حالی که تنها راهکار برای پاسخ به ترسها و هویتهای سیال جامعه امروز و کشف لایههای پنهان پشت این الگوریتمها، احیای علوم انسانی و ایفای نقش جامعهشناختی، فلسفی و روانشناختی آن است.
